Promoting Local Currencies

What is local currency?

De Jak Bank (dutch)

Posted By on November 7, 2012

Jakhuset061218Vanaf 1997 is in Zweden de JAK BANK actief, met een vergunning van de Zweedse Centrale Bank. Evenals de Nederlandse Rabobank is de JAK Bank een coöperatieve bank. Dit betekent dat de leden het voor het zeggen hebben. Nu is de positie van de leden bij de Rabobank vergelijkbaar geworden met die van een aandeelhouder in een beursgenoteerde onderneming. Maar de 38.000 leden van de JAK Bank hebben het voor het zeggen. Uit oogpunt van medezeggenschap zeer democratisch, maar in de realiteit niet altijd handig. Want verschillen van opvatting kunnen al gauw tot vertraging in of frustratie van de besluitvorming leiden.
Het meest exceptionele aan de Jak Bank is echter het rentevrij bankieren dat wordt toegepast. In een wereld waarin rente inkomsten de basis vormen van het verdienmodel van alle banken is dit werkelijk bijzonder te noemen.
De JAK Bank heeft hiervoor gekozen vanwege vier basisprincipes met betrekking tot rente:
1 Rente werkt destabiliserend op de economie
2 Rente is een belangrijke oorzaak van inflatie, werkloosheid en uitputting van de natuurlijke hulpbronnen
3 Rente veroorzaakt opeenhoping van geld bij een kleine groep mensen
4 Rente bevordert korte termijn denken
Het waarom van deze basisprincipes leg ik uit in Een Menselijke Economie.
Hoe succesvol is een bank die zijn inkomsten niet baseert op rente?
Uit de geschiedenis van de JAK Bank over de afgelopen vijf jaar blijkt dat deze bank het moeilijk heeft om het hoofd boven water te houden. En toch leveren de mensen in deze organisatie een geweldige prestatie want met een totaal pakket aan kosten van bijna 28 miljoen Zweedse Kronen wordt een totaal volume van bijna 2 miljard Zweedse Kronen in- en uitgeleend! En dat is een grote prestatie, die niet leidt tot vette bonussen voor het management. (1 Zweedse Kroon = 0,10 Euro)
Toch werd er in de afgelopen vijf jaren vier keer verlies en maar een keer winst gemaakt. Het gevolg hiervan is een geleidelijke erosie van het kapitaal dat de JAK Bank minimaal nodig heeft om te kunnen voortbestaan. En dat voortbestaan staat op het spel als de verliezen blijven voortduren.
Waaruit haalt de JAK Bank zijn inkomsten? Uit de jaarlijkse bijdrage van de 38.000 leden en uit het doorberekenen van behandelingskosten. Totaal leverde dit in 2009 26 miljoen Zweedse Kronen (SKR) op. Te weinig dus om de kosten te dekken.
De JAK Bank heeft dus een probleem. De kosten moeten omlaag en/of de inkomsten moeten omhoog. Op de website van de JAK Bank wordt promotie gemaakt voor internetbankieren. Als dat zou kunnen worden geëffectueerd, dan zouden de kosten omlaag kunnen worden gebracht. Of dit voldoende is zal moeten blijken. Meer bijdrage van de leden vragen, die al geen vergoeding voor hun spaargeld krijgen, lijkt niet mogelijk. Ook omdat de spaarders als gevolg van inflatie de waarde van hun Kronen van jaar op jaar zien slinken. Want de realiteit is dat de bank in een wereld bestaat waarin geldontwaarding door inflatie een gegeven is.
Stel dat het JAK Bank model van rentevrij bankieren in Nederland zou worden ingevoerd. Wat zouden de initiatiefnemers in Nederland dan van de sympathieke Zweedse pioniers kunnen leren?
Er moet een verdienmodel worden uitgewerkt dat voldoende oplevert om de bedrijfskosten te kunnen dekken, fatsoenlijke lonen uit te kunnen betalen aan de medewerkers en een winst te kunnen behalen die groot genoeg is om de groei van de bank niet in de weg te staan.
De Bank moet worden opgezet als internetbank.
Het verdienmodel moet worden gebaseerd op marktconforme tarieven voor de diensten die de bank verleent. Geen rente, maar uurtarieven voor de werkelijk geleverde diensten en aan de werkelijke ICT kosten gerelateerde kosten doorberekening aan de klant.
Afspraken tussen de leden van de coöperatie en de directie die zo moeten worden geformuleerd dat de directie vrijheid van handelen krijgt binnen de missie en doelstellingen van de bank. Met verantwoording achteraf aan de leden.
De inbreng van de leden moet bij de start voldoende zijn om aan de kapitaal eisen van de Centrale Bank te kunnen voldoen.
Er moet een winstdelingsregeling met de leden worden afgesproken waardoor men, als er winst wordt gemaakt, op zijn minst gecompenseerd wordt voor het waardeverlies door inflatie en de te betalen Box 3 belasting van 1,2%.
Dit zijn een aantal belangrijke basisvoorwaarden. Er zijn vanzelfsprekend meer. En ook al lijkt het veel, ik denk dat het mogelijk is om op basis van een realistisch verdienmodel deze doelstellingen te kunnen waarmaken en tegelijkertijd toch voor de klanten nog veel goedkoper te zijn dan de gewone banken, met hun enorme overhead lasten (waaronder de veelbesproken bonussen). Bovendien kunnen er andere criteria worden toegepast voor wie wel en wie niet in aanmerking komt voor een lening, waardoor starters en innovatieprojecten meer kansen krijgen.

Als idealisme voorbij gaat aan de realiteit dan werkt het niet. Maar als idealisme op een gezonde manier samengaat met realisme, dan kan zich hieruit ook voor het bankbedrijf een nieuwe kans voordoen.

(c) Ad Broere


Comments

Comments are closed.